ویرایش پنجم مبحث نوزدهم
بررسی جامع تغییرات ویرایش پنجم مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان نسبت به ویرایش چهارم
ویرایش پنجم مبحث نوزدهم
مقدمه
مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان بهعنوان چارچوب اصلی در جهت ارتقاء بهرهوری انرژی در ساختمانها، نقش مهمی در کاهش مصرف انرژی و سازگاری با الزامات زیستمحیطی دارد. ویرایش پنجم این مبحث که اخیرا منتشر شده، با عنوان جدید «مدیریت انرژی در ساختمان»، رویکردی جامعتر، علمیتر و نتیجهمحورتر نسبت به ویرایش قبلی اتخاذ کرده است. در این مقاله، به مهمترین تغییرات ساختاری، محتوایی و فنی این ویرایش نسبت به نسخه چهارم پرداخته میشود.
۱. تغییر عنوان و توسعه دامنه شمول
✅ عنوان جدید: مدیریت انرژی در ساختمان
ویرایش پنجم با تغییر عنوان از «صرفهجویی در مصرف انرژی» به «مدیریت انرژی در ساختمان»، نشاندهنده تغییر رویکرد از کنترل مصرف صرف، به مدیریت یکپارچه انرژی در تمام مراحل چرخه عمر ساختمان است.
✅ توسعه دامنه پوشش:
ویرایش چهارم صرفاً بر مصرف انرژی در دوره بهرهبرداری تمرکز داشت، در حالی که ویرایش پنجم موارد زیر را نیز دربرمیگیرد:
-
انرژی نهفته در مصالح و فرایند ساخت ( embodied energy)
-
انتشار کربن در مراحل ساخت و بهرهبرداری
-
الزام به تولید انرژی از منابع تجدیدپذیر (مانند خورشیدی)
۲. تمرکز بر بازرسیهای دورهای و ارزیابی عملکرد
ویرایش جدید تأکید ویژهای بر فرایند نظارت و بازرسی دورهای در مراحل طراحی، ساخت و بهرهبرداری دارد تا رعایت الزامات بهصورت نتیجهمحور و قابل سنجش انجام گیرد.
موارد کلیدی در این زمینه:
-
بازرسی دورهای جهت اطمینان از اجرای صحیح الزامات
-
ارزیابی عملکرد انرژی در مرحله بهرهبرداری
-
نقش کلیدی ناظر و نهادهای کنترل ساختمان
۳. تاکید بر تاسیسات کارآمد و قابل اندازهگیری
در ویرایش پنجم، توجه ویژهای به تأسیسات مکانیکی و الکتریکی با تمرکز بر کارایی بالا و قابلیت مانیتورینگ مصرف انرژی شده است.
الزامات جدید شامل:
-
طراحی و نصب سامانههای پایش انرژی (Energy Monitoring)
-
بکارگیری سیستمهای مدیریت انرژی ساختمان (BEMS)
-
الزام به بهرهبرداری بهینه از تجهیزات با راندمان بالا
۴. بازنگری در نظام ردهبندی انرژی ساختمان
ویرایش پنجم با هدف همراستایی با استانداردهای ملی ۱۴۲۵۳ و ۱۴۲۵۴، نظام ردهبندی انرژی ساختمانها را بهروزرسانی کرده است:
| جایگزین رده قبلی | رده جدید | سطح بازدهی انرژی |
|---|---|---|
| ECnZ | A | تقریباً صفر انرژی (Nearly Zero Energy) |
| EC++ | B | بسیار بهینه |
| EC+ | C | بهینه |
| EC | D | سطح پایه (حداقلی) |
هدف اصلی این است که در بلندمدت، ساختمانها حداقل به رده EC+ یا بالاتر ارتقاء یابند.
۵. معرفی دو روش طراحی انرژی ساختمان
در ویرایش جدید، دو روش رسمی برای طراحی و ارزیابی عملکرد انرژی ساختمان معرفی شده است:
الف) روش تجویزی (Prescriptive):
-
مناسب برای ساختمانهای مسکونی و غیرمسکونی
-
ارائه جداول مشخص برای ضخامت عایقها، نوع پنجره، مشخصات تجهیزات و …
-
قابل استفاده برای اقلیمهای مختلف کشور
-
ارزیابی اجرا از طریق چکلیست و بازرسی میدانی
ب) روش شبیهسازی بازدهی انرژی (Performance-based):
-
استفاده از نرمافزارهای تأییدشده مانند DesignBuilder یا EnergyPlus
-
الزامات مدلسازی انرژی و گزارشدهی در فصل پنجم تشریح شده
-
شبیهسازی توسط افراد دارای صلاحیت انجام میشود
-
مبنای تعیین رده انرژی ساختمان قرار میگیرد
۶. الزامات منابع تجدیدپذیر و کربن پایین
از نوآوریهای مهم ویرایش پنجم:
-
الزام به بررسی امکانسنجی تولید انرژی از منابع تجدیدپذیر
-
تعریف الزامات طراحی برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای
-
توجه به اصول طراحی ساختمانهای کمکربن و پایدار
جمعبندی و نتیجهگیری
ویرایش پنجم مبحث نوزدهم، تحولی بنیادین در نگرش به مدیریت انرژی در ساختمانها به شمار میرود. این نسخه فراتر از صرفهجویی در مصرف انرژی، به همه ابعاد زیستمحیطی، فنی و مدیریتی چرخه عمر ساختمان میپردازد. با ایجاد بسترهای نظارت مؤثر، تعریف نظام ردهبندی انرژی نوین، استفاده از فناوریهای نو و الزام به بهرهوری بالا در تأسیسات، این ویرایش گامی مهم در مسیر ساختمانهای پایدار و آیندهنگر در کشور محسوب میشود.</p>
بررسی جامع تغییرات ویرایش پنجم مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان نسبت به ویرایش چهارم
ویرایش پنجم مبحث نوزدهم
ویرایش پنجم مبحث نوزدهم
مطالب مرتبط با مبحث نوزده را میتوانید از اینجا دنبال کنید